Xaaladda siyaasadeed iyo amni ee dalka yar ee Jabuuti ayaa gashay marxalad xasaasi ah horraanta sanadkan 2026, iyadoo ay is biirsadeen doorasho soo socota, dhaqdhaqaaqyo mucaarad oo hubeysan, iyo xiisado qowmiyadeed oo si toos ah u taabanaya nolosha dadka rayidka ah. Wararka mucaaradka iyo ururrada u dooda xuquuqda Canfarta ayaa tilmaamaya in xukuumadda Madaxweyne Ismaaciil Cumar Geelle ay ku wajahday xaaladda waddanka siyaasad ku dhisan cabudhin, cago-juglayn, iyo eex qowmiyadeed.
1. Xiisadda Canfarta iyo Ciisaha: Nabarradii Hore oo Dilaacay
Inkasta oo toddobaadyadii u dambeeyay la soo sheegayo in ay yaraadeen iska horimaadyadii hubeysnaa ee u dhexeeyay Canfarta iyo Soomaalida (Ciise) ee ka dhacayay xuduudka Itoobiya iyo Jabuuti, haddana nabaddu weli waa mid jilicsan. Dagaalladii horraantii Janaayo 2026 ka dhacay dhulka xadka ah ayaa sababay dhimasho iyo barakac ballaaran oo dad rayid ah, taasoo sii xoojisay dareenka cabsi iyo kala shaki ee labada beelood.
Mucaaradka Canfarta waxay ku doodaan in colaadda Sitti ee Itoobiya aysan ahayn mid ka go’doonsan Jabuuti, balse ay si toos ah ugu soo fidayso xaafado ay ka mid yihiin Balbala iyo Arhiba, halkaas oo ay ku badan yihiin dad asal ahaan Canfarta ah. Sida ay sheegayaan, ciidamada ammaanka Jabuuti ayaa si gaar ah u bartilmaameedsada dhalinyarada Canfarta ah, iyagoo ku eedeeya taageero ay siiyaan mucaaradka.
2. FRUD iyo Eedeymaha Argagixisanimo
Dhaqdhaqaaqa hubeysan ee FRUD Armé, oo dowladda Jabuuti ku diiwaangelisay urur argagixiso, ayaa mar kale noqday xuddunta doodda siyaasadeed. Xukuumaddu waxay sheegaysaa in FRUD ay weerarro ku qaadday xeryo ciidan oo ku yaalla waqooyiga dalka, halka mucaaradku ay ku doodayaan in arrintan loo adeegsanayo marmarsiiyo lagu cabburiyo dhaqdhaqaaq kasta oo Canfarta ah, xitaa midka nabadeed.
Dadka dhaliila dowladda ayaa ku eedeeya inay si cad ugu eexato beesha Ciisaha, gaar ahaan marka ay timaado khilaafaadka ka dhaca aagga Sitti iyo meelaha ku dhow wadada tareenka Jabuuti–Itoobiya, oo ah laf-dhabarta dhaqaalaha dalka. Canfarta ku nool deegaannadaas waxay sheegayaan in laga barakiciyay dhulal istiraatiiji ah, iyagoo aan helin magdhow ama hannaan sharci ah.
3. Doorashada 2026 iyo Xoojinta Awoodda Madaxtooyada
Iyadoo ay soo dhowdahay doorashada madaxtooyada ee Abriil 2026, tallaabooyinka ay qaaday xukuumadda ayaa sii kordhiyay walaaca mucaaradka. Baarlamaanka ayaa oggolaaday in laga saaro xannibaaddii da’da (75 sano), taasoo u sahashay Madaxweyne Geelle inuu mar lixaad u tartamo xilka.
Sidoo kale, 7 dii Janaayo 2026, madaxweynuhu wuxuu magacaabay xubno cusub oo lagu kordhiyay Maxkamadda Dastuuriga ah, arrin mucaaradku u arkaan isku day lagu xaqiijinayo natiijo doorasho oo horey loo sii diyaariyay. Ururrada mucaaradka Canfarta ayaa ku doodaya in hay’adaha madax-bannaan ee dalka ay noqdeen kuwo si buuxda ugu hoos jira madaxtooyada.
4. Dhaqdhaqaaqyo Diplomaasiyadeed oo Farriimo Xambaarsan
Booqashada lama filaanka ah ee Ra’iisul Wasaaraha Itoobiya, Abiy Ahmed, uu 18 ka Janaayo 2026 ku yimid Jabuuti, ayaa muujisay sida ay arrimaha amniga qowmiyadeed u saameeyeen isu-socodka ganacsiga gobolka. Labada hoggaamiye ayaa diiradda saaray ilaalinta dekedaha iyo waddooyinka ganacsiga, balse mucaaradka Canfarta waxay ku doodaan in wada-hadalladaas aysan waxba ka qabanayn cabashooyinka salka u ah colaadaha.
Dhanka kale, wafdi heer wasiir ah oo ka socda Jabuuti oo ka qayb galay caleema saarka hoggaanka cusub ee SSC Khaatumo ee Laascaanood (16–17 Janaayo) ayaa muujinaya sida Jabuuti ay u doonayso inay saameyn ku yeelato arrimaha Soomaalida, xilli ay gudaha dalka ka jirto xiisad qowmiyadeed oo sii xoogeysanaysa.
5. Culeys Gobolka iyo Mustaqbal Mugdi Ah
Jabuuti maanta waxay ku dhex jirtaa loollan siyaasadeed iyo mid dhaqaale oo ka imanaya xiriirka ay la leedahay Itoobiya, Eritrea, iyo Soomaaliya. Mucaaradka Canfarta waxay ka digayaan in haddii aan wax laga qaban eexda siyaasadeed, barakicinta dadka, iyo xiritaanka saxaafadda iyo mucaaradka, dalka uu wajihi karo qalalaase ka ballaaran kan hadda jira.
Gunaanad, wararka mucaaradka Jabuuti waxay sawirayaan dal si tartiib ah ugu sii siqaya qalalaase siyaasadeed iyo mid qowmiyadeed, halka xukuumaddu ay door bidayso xoojinta awoodda halkii ay ka furi lahayd wada-hadal qaran oo dhab ah. Su’aasha taagan ayaa ah: ma noqon doontaa doorashada 2026 fursad isbeddel, mise waxay sii adkeyn doontaa nidaam horey loogu eedeeyay cabudhin iyo caddaalad-darro?
Waxaa diyaariyey: Dr. cabdi Cabdillahi Xasan, falanqeeyaha siyaasadda geeska Afrika.
The information contained in the article posted represents the views and opinions of the author and does not necessarily represent the views or opinions commentators. the article a opininian of the author don’t necessarily reflect the Editorial policy of Araweelo News Network.